سلام بر عاشقان همیشگی ساز سنتور
در هر کاری به خصوص موسیقی و ساخت ساز، نکات و ظرایف بسیار زیادی وجود دارد که آن فردی بیشتر به سر منزل مقصود می رسد که بیشتر آنها را رعایت کند. همانطور که در مطالب قبلی نیز عنوان شد صدای سنتور ثابت است و نمی توان گفت که نمد، صدای سنتور را عوض می کند. خیر. نمد، نویزهای اضافی را می گیرد و اگر این فیلتر درست انتخاب شود و درست بسته شود صدای واقعی تر سنتور به گوش خواهد رسید.
مثال: فردی را در نظر بگیرید که صدای خوبی دارد اما نمی تواند در اوج بخواند. اما این به این معنی نیست که هرگز نمی تواند در اوج بخواند بلکه به این معنی است که اگر نزد استادی رفته و تمرین کند و صدای خود را پرورش دهد صدای او بهتر می شود. پس استفاده از نمد مضراب را می توان به نوعی به پرورش صدایی که وجود دارد اما در آوردن این صدا هنر می خواهد تشبیه نمود.
اساتید مختلف نظرات مختلفی دارند و همه آنها جای احترام می باشد. خیلی از اساتید اصلاً اعتقادی به نمد ندارند. خیلی ها نیز برعکس.
اما اینجا به سخنی از استاد مشکاتیان اشاره می کنم که می فرمایند برای بیان احساسم و آن آهنگی که در ذهن من است هر کاری لازم باشد می کنم حتی ریتم را هم در هم می ریزم.
پس نباید نگاهی متعصبانه داشت و باید هدف را در نظر گرفت. هدف نهایی از ساخت و نواخت سنتور این است که نغمه ای خوش به یادگار بماند و قلب انسانها را به لرزش وا دارد و اندیشه ها را به واکاوی آنچه هست و دیده نمی شود.
بنابراین اگر فردی احساس می کند که آن قطعه ای که از ذهن او می گذرد با مضراب لخت زیبا تر است می تواند این کار را انجام دهد.
اما بحث امروز ما در این مورد است که فرض می خواهیم از مضراب نمد دار استفاده کنیم چگونه اتصال آنرا با مضراب برقرار کنیم. در اینجا جنس چسب و نوع چسباندن نمد مهم است. من خودم سالها از چسب چوب استفاده کردم و مشکل خاصی را نداشته ام. از مزیتهای آن می توان به چسبیدن بسیار خوب نمد به مضراب اشاره کرد که این مورد بسیار مهم است. زیرا اگر در چسباندن نمد تعجیل نمایید با اندکی جدا شدن نمد صدای مضراب همراه با پت پت خواهد بود که مجبور می شوید مجدداً اینکار را انجام دهید بنابراین نوع چسب بسیار مهم است. اما با توصیه دوستان خوب سنتور نواز از چسب آهن استفاده کردم که علت آنرا دوستان در عدم خشک نمودن صدا هنگام نواختن می دانستند و خاصیت الاستیکی که دارد. می توان با نگاه از دید نمد، از چسب موکت استفاده نمود که آن نیز خوب است. اما مورد دیگر اینکه نمد را به کجا بچسبانیم؟ اکثر سنتور نوازان به دلیل آسانی امر و عدم تأثیر چندان در صدا ترجیح می دهند تا نمد را طبق معمول به زیر مضراب بچسبانند که بسیار رایج است. اما برخی نمد را به بغل سر مضراب می چسبانند که لزوماً نمد با پهنای بیشتری را می طلبد. از مزیتهای این روش حذف تأثیر خواص آکوستیکی چسب مورد استفاده در صدادهی است اما بزرگترین ضعف این روش اینست که باید با دقت فراوان اینکار را نمود. زیرا به دلیل عدم ارتباط مستقیم با زیر مضراب احتمال ایجاد فاصله و در نتیجه صدای تپ تپ وجود دارد. بدی دیگر این روش در سنگین شدن سر مضراب است. لذا پیشنهاد می گردد تا از مضرابهای سبکتر استفاده شده یا اینکه سر مضراب را با تیغ به آرامی باریکتر کنید. در خصوص تعویض نمد نیز پیشنهاد می گردد جهت جلوگیری از شکستن مضراب از تیغ استفاده شود و نمد را از روی مضراب برای کندن نکشید. خیلی از نوازندگان به کل با چسب مخالفند و پیشنهاد دوختن را می نمایند.
اما در مواردی بحرانی که در مکانی گیر افتاده اید و به ناچار مجبورید تا بنوازید با ساز دوستان دیگر که همه چیز آن مورد دارد (سنتور مشقی ناکوک می گذارند جلوی شما با یک مضراب لخت داغان و می گویند بنواز) می توانید مقداری پنبه را با نخ معمولی به دور سر مضراب ببندید که حداقل صدای گوش خراش گزگز را می گیرد.
حامد دانشور