چگونه دو ساز را با یکدیگر کوک کنیم؟ (به عنوان مثال سنتور با سازهای دیگری چون تار و سه تار)
با عرض سلام مجدد خدمت دوستان گلم و عاشقان سنتور
سوالات زیادی از من میشه در مورد نحوه کوک سنتور با سازهای دیگر و چون دیدم در وبلاگم اشاره ای به این موضوع نکردم لازم دیدم امروز در این مورد مطالبی رو بیان کنم که بی ارتباط با ساختار ساز سنتور هم نیست.
علیرغم مشکلات معروفی که سنتور در مورد کوک دارد، یکی دیگر از مشکلات آن کوک کردن با سایر سازهاست به عبارتی در یک مجلس خاص که همه سرتاپا منتظر شنیدن آهنگ هستند شما نمی توانید ساز خود را با ساز دیگر کوک کنید. به عبارتی بهتر است تا سازهای دیگر خود را با ساز شما کوک کنند.
به عنوان مثال: شما فرض کنید می خواهید با سه تار یا تار همنوازی کنید و هر دو ساز کوک خوبی هم دارند اما چون نوازنده سنتور ساز خود را با فرکانس مثلاً 460 هرتز برای لا بکار و نوازنده سه تار ساز خود را با فرکانس مثلاً 440 هرتز برای لا بکار کوک کرده لذا هر دو ساز کوک می باشند اما نمی توانند با هم همنوازی کنند چون صدای سنتور در هر نت اندکی بالاتر است که همنوازی آنها بسیار گوش خراش خواهد شد. لذا یکی از این دو ساز باید خود را با آن یکی وفق دهد. یا آنکه هر دو آنها با یک فرکانس دیگر. در اینجا بهتر است تا سه تار خود را با سنتور کوک کند نه برعکس. چرا که سنتور 72 سیم دارد در حالی که سه تار فقط 4 سیم. پس بهترین روش اینست که سنتور به عنوان مثال نت دو سیمهای سفید را بنوازد تا سه تار سیم اول خود (پایینترین) را با آن فرکانس کوک کند. سپس سه تار سیم سل خود (وسط) را می تواند به راحتی با نت سل سیم اول کوک کند و برای تست آن نت دو از سیم وسط خود را با نت دو از سیم پایین چک کند که آیا درست کوک شده یا نه؟ به همین ترتیب سه تار به آسانی کوک می شود. اما آیا کوک تمام شده؟ خیر.
حال باید کلیه نتهای سه تار را با سنتور چک نمود. علی الخصوص ربع پرده های لا کرن و ر کرن را. زیرا به نوعی می توان گفت نتهای کرن تا حدی سلیقه ای هستند. البته نوازنده سه تار می تواند با جابجایی پرده ها به نتیجه مطلوب برسد. ولی در مورد ربع پرده ها بهتر است تا سنتور خود را با تار و سه تار کوک نماید که زمان زیادی را هم نمی گیرد. به این ترتیب سازها با هم کوک می شوند. اما اگر از قبل می خواهید برای گروه نوازی خاصی سازها را کوک کنید بهتر است تا به کمک نرم افزار بهترین فرکانسی که حال و هوای قطعه مورد نظر را نشان می دهد پیدا کنید (مثلاً فرکانس 470 هرتز برای لا بکار) و سپس کلیه سازها را با آن کوک کنید.
استثنای دیگری هم در اینجا وجود دارد. مثلاً استفاده از ساز نی.
اگر از ساز نی استفاده می کنید خوب همه سازها ناچار به کوک کردن خود با آن هستند مگر اینکه از نی کوکی استفاده کنید.
حامد دانشور